women in Indian society Essay || рднाрд░рддीрдп рд╕рдоाрдЬ рдоें рдиाрд░ी рдХा рд╕्рдеाрди рдкрд░ рдиिрдмрди्рдз

Akku Coaching
0

women in Indian society Essay || рднाрд░рддीрдп рд╕рдоाрдЬ рдоें рдиाрд░ी рдХा рд╕्рдеाрди рдкрд░ рдиिрдмрди्рдз 

"рдиाрд░ी рддुрдо рдХेрд╡рд▓ рд╢्рд░рдж्рдзा рд╣ो, рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рд░рдЬрдд рдкрдЧ-рдкрдЧ рддрд▓ рдоें।
рдкीрдпूрд╖ рд╕्рд░ोрдд рд╕ी рдмрд╣ा рдХрд░ो, рдЬीрд╡рди рдХे рд╕ुрди्рджрд░ рд╕рдорддрд▓ рдоें॥"

рд░ूрдкрд░ेрдЦा:- 
(1) рдк्рд░рд╕्рддाрд╡рдиा
(2) рдк्рд░ाрдЪीрди рднाрд░рддीрдп рдиाрд░ी
(3) рдордз्рдпрдХाрд▓ рдоें рдиाрд░ी рдХी рд╕्рдеिрддि
(4) рдЖрдзुрдиिрдХ рдиाрд░ी
(5) рдЙрдкрд╕ंрд╣ाрд░ 

рдк्рд░рд╕्рддाрд╡рдиा- рд╕ृрд╖्рдЯि рдХे рдЖрджिрдХाрд▓ рд╕े рд╣ी рдиाрд░ी рдХी рдорд╣рдд्рддा рдЕрдХ्рд╖ुрдг्рдг рд╣ै। рдиाрд░ी рд╕ृрдЬрди рдХी рдкूрд░्рдгрддा рд╣ै। рдЙрд╕рдХे рдЕрднाрд╡ рдоें рдоाрдирд╡рддा рдХे рд╡िрдХाрд╕ рдХी рдХрд▓्рдкрдиा рдЕрд╕рдо्рднрд╡ рд╣ै। рд╕рдоाрдЬ рдХे рд░рдЪрдиा-рд╡िрдзाрди рдоें рдиाрд░ी рдХे рдоाँ, рдк्рд░ेрдпрд╕ी, рдкुрдд्рд░ी рдПрд╡ं рдкрдд्рдиी рдЕрдиेрдХ рд░ूрдк рд╣ैं। рд╡рд╣ рд╕рдо рдкрд░िрд╕्рдеिрддिрдпों рдоें рджेрд╡ी рд╣ै рддो рд╡िрд╖рдо рдкрд░िрд╕्рдеिрддिрдпों рдоें рджुрд░्рдЧा рднрд╡ाрдиी। рд╡рд╣ рд╕рдоाрдЬ рд░ूрдкी рдЧाрдб़ी рдХा рдПрдХ рдкрд╣िрдпा рд╣ै рдЬिрд╕рдХे рдмिрдиा рд╕рдордЧ्рд░ рдЬीрд╡рди рд╣ी рдкंрдЧु рд╣ै। рд╕ृрд╖्рдЯि рдЪрдХ्рд░ рдоें рд╕्рдд्рд░ी-рдкुрд░ुрд╖ рдПрдХ-рджूрд╕рд░े рдХे рдкूрд░рдХ рд╣ैं।

рдоाрдирд╡ рдЬाрддि рдХे рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдкрд░ рджृрд╖्рдЯिрдкाрдд рдХрд░ें рддो рдЬ्рдЮाрдд рд╣ोрдЧा рдХि рдЬीрд╡рди рдоें рдХौрдЯुрдо्рдмिрдХ, рд╕ाрдоाрдЬिрдХ, рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ, рдЖрд░्рдеिрдХ, рд╕ाрд╣िрдд्рдпिрдХ, рдзाрд░्рдоिрдХ рд╕рднी рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдоें рдк्рд░ाрд░рдо्рдн рд╕े рд╣ी рдиाрд░ी рдХी рдЕрдкेрдХ्рд╖ा рдкुрд░ुрд╖ рдХा рдЖрдзिрдкрдд्рдп рд░рд╣ा рд╣ै। рдкुрд░ुрд╖ рдиे рдЕрдкрдиी рдЗрд╕ рд╢्рд░ेрд╖्рдарддा рдФрд░ рд╢рдХ्рддि-рд╕рдо्рдкрди्рдирддा рдХा рд▓ाрдн рдЙрдаाрдХрд░ рд╕्рдд्рд░ी рдЬाрддि рдкрд░ рдордирдоाрдиे рдЕрдд्рдпाрдЪाрд░ рдХिрдпे рд╣ैं। рдЙрд╕рдиे рдиाрд░ी рдХी рд╕्рд╡рддрди्рдд्рд░рддा рдХा рдЕрдкрд╣рд░рдг рдХрд░ рдЙрд╕े рдкрд░ाрдзीрдирдмрдиा рджिрдпा। рд╕рд╣рдпोрдЧिрдиी рдпा рд╕рд╣рдЪрд░ी рдХे рд╕्рдеाрди рдкрд░ рдЙрд╕े рдЕрдиुрдЪрд░ी рдмрдиा рджिрдпा рдФрд░ рд╕्рд╡рдпं рдЙрд╕рдХा рдкрддि, рд╕्рд╡ाрдоी, рдиाрде, рдкрде-рдк्рд░рджрд░्рд╢рдХ рдФрд░ рд╕ाрдХ्рд╖ाрдд् рдИрд╢्рд╡рд░ рдмрди рдЧрдпा। рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рдоाрдирд╡ рдЬाрддि рдХे рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдоें рдиाрд░ी рдХी рд╕्рдеिрддि рджрдпрдиीрдп рдмрди рдХрд░ рд░рд╣ рдЧрдпी рд╣ै। рдЙрд╕рдХी рдЬीрд╡рди рдзाрд░ा рд░ेрдЧिрд╕्рддाрди рдПрд╡ं рд╣рд░े-рднрд░े рдмрдЧीрдЪों рдХे рдордз्рдп рд╕े рдк्рд░рддिрдкрд▓ рдк्рд░рд╡ाрд╣рдоाрди рд╣ै।

рдк्рд░ाрдЪीрди рднाрд░рддीрдп рд╕рдоाрдЬ рдоें рдиाрд░ी- рдЬीрд╡рди рдХे рд╕्рд╡рд░ूрдк рдХी рд╡्рдпाрдЦ्рдпा рдХрд░ें рддो рд╣рдоें рдЬ्рдЮाрдд рд╣ोрдЧा рдХि рд╡ैрджिрдХ рдХाрд▓ рдоें рдиाрд░ी рдХो рдорд╣рдд्рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╕्рдеाрди рдк्рд░ाрдк्рдд рдеा। рд╡рд╣ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ, рдзाрд░्рдоिрдХ рдФрд░ рдЖрдз्рдпाрдд्рдоिрдХ рд╕рднी рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдоें рдкुрд░ुрд╖ рдХे рд╕ाрде рдоिрд▓рдХрд░ рдХाрд░्рдп рдХрд░рддी рдеी। рд░ोрдорд╢ा рдФрд░ рд▓ोрдкाрдоुрдж्рд░ा рдЖрджि рдЕрдиेрдХ рдиाрд░िрдпों рдиे рдЛрдЧ्рд╡ेрдж рдХे рд╕ूрдд्рд░ों рдХी рд░рдЪрдиा рдХी рдеी। рд░ाрдиी рдХैрдХेрдпी рдиे рд░ाрдЬा рджрд╢рд░рде рдХे рд╕ाрде рдпुрдж्рдз-рднूрдоि рдоें рдЬाрдХрд░, рдЙрдирдХी рд╕рд╣ाрдпрддा рдХी। рд░ाрдоाрдпрдг рдХाрд▓ (рдд्рд░ेрддा) рдоें рднी рдиाрд░ी рдХी рдорд╣рдд्рддा рдЕрдХ्рд╖ुрдг्рдг рд░рд╣ी। рдЗрд╕ рдпुрдЧ рдоें рд╕ीрддा, рдЕрдиुрд╕ुрдЗрдпा рдПрд╡ं рд╕ुрд▓ोрдЪрдиा рдЖрджि рдЖрджрд░्рд╢ рдиाрд░ी рд╣ुрдИं। рдорд╣ाрднाрд░рдд рдХाрд▓ (рдж्рд╡ाрдкрд░) рдоें рдиाрд░ी рдкाрд░िрд╡ाрд░िрдХ, рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдПрд╡ं рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рдЧрддिрд╡िрдзिрдпों рдоें рдкुрд░ुрд╖ рдХे рд╕ाрде рдХрди्рдзे рд╕े рдХрди्рдзा рдоिрд▓ाрдХрд░ рдЪрд▓рдиे рд▓рдЧीं। рдЗрд╕ рдпुрдЧ рдоें рдиाрд░ी рд╕рдорд╕्рдд рдЧрддिрд╡िрдзिрдпों рдХे рд╕ंрдЪाрд▓рди рдХी рдХेрди्рдж्рд░ीрдп рдмिрди्рджु рдеी। рдж्рд░ोрдкрджी, рдЧाрди्рдзाрд░ी рдФрд░ рдХुрди्рддी рдЗрд╕ рдпुрдЧ рдХी рд╢рдХ्рддि рдеीं।

рдордз्рдпрдХाрд▓ рдоें рдиाрд░ी рдХी рд╕्рдеिрддि- рдордз्рдп рдпुрдЧ рддрдХ рдЖрддे-рдЖрддे рдиाрд░ी рдХी рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╕्рдеिрддि рджрдпрдиीрдп рдмрди рдЧрдпी। рднрдЧрд╡ाрди рдмुрдж्рдз рдж्рд╡ाрд░ा рдиाрд░ी рдХो рд╕рдо्рдоाрди рджिрдпे рдЬाрдиे рдкрд░ рднी рднाрд░рддीрдп рд╕рдоाрдЬ рдоें рдиाрд░ी рдХे рдЧौрд░рд╡ рдХा рд╣्рд░ाрд╕ рд╣ोрдиे рд▓рдЧा рдеा। рдлिрд░ рднी рд╡рд╣ рдкुрд░ुрд╖ рдХे рд╕рдоाрди рд╣ी рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдХाрд░्рдпों рдоें рднाрдЧ рд▓ेрддी рдеी। рд╕рд╣рднाрдЧिрдиी рдФрд░ рд╕рдоाрдиाрдзिрдХाрд░िрдгी рдХा рдЙрд╕рдХा рд░ूрдк рдкूрд░ी рддрд░рд╣ рд▓ुрдк्рдд рдирд╣ीं рд╣ो рдкाрдпा рдеा। рдордз्рдпрдХाрд▓ рдоें рд╢ाрд╕рдХों рдХी рдХाрдо-рд▓ोрд▓ुрдк рджृрд╖्рдЯि рд╕े рдиाрд░ी рдХो рдмрдЪाрдиे рдХे рд▓िрдП рдк्рд░рдпрдд्рди рдХिрдпे рдЬाрдиे рд▓рдЧे। рдкрд░िрдгाрдорд╕्рд╡рд░ूрдк рдЙрд╕рдХा рдЕрд╕्рддिрдд्рд╡ рдШрд░ рдХी рдЪрд╣ाрд░рджीрд╡ाрд░ी рддрдХ рд╣ी рд╕िрдордЯ рдХрд░ рд░рд╣ рдЧрдпा। рд╡рд╣ рдХрди्рдпा рд░ूрдк рдоें рдкिрддा рдкрд░, рдкрдд्рдиी рдХे рд░ूрдк рдоें рдкрддि рдФрд░ рдоाँ рдХे рд░ूрдк рдоें рдкुрдд्рд░ рдкрд░ рдЖрд╢्рд░िрдд рд╣ोрддी рдЪрд▓ी рдЧрдпी। рдпрдж्рдпрдкि рдЗрд╕ рдпुрдЧ рдоें рдХुрдЫ рдиाрд░िрдпाँ рдЕрдкрд╡ाрдж рд░ूрдк рдоें рд╢рдХ्рддि-рд╕рдо्рдкрди्рди рдПрд╡ं рд╕्рд╡ाрд╡рд▓рдо्рдмी рдеीं; рдлिрд░ рднी рд╕рдоाрдЬ рд╕ाрдоाрди्рдп рдиाрд░ी рдХो рджृрдв़ рд╕े рджृрдв़рддрд░ рдмрди्рдзрдиों рдоें рдЬрдХрдб़рддा рд╣ी рдЪрд▓ा рдЧрдпा। рдордз्рдпрдХाрд▓ рдоें рдЖрдХрд░ рд╢рдХ्рддि рд╕्рд╡рд░ूрдкा рдиाрд░ी 'рдЕрдмрд▓ा' рдмрдирдХрд░ рд░рд╣ рдЧрдпी। рдоैрдеिрд▓ीрд╢рд░рдг рдЧुрдк्рдд рдХे рд╢рдм्рджों рдоें-

"рдЕрдмрд▓ा рдЬीрд╡рди рд╣ाрдп рддुрдо्рд╣ाрд░ी рдпрд╣ी рдХрд╣ाрдиी, рдЖँрдЪрд▓ рдоें рд╣ै рджूрдз рдФрд░ рдЖँрдЦों рдоें рдкाрдиी।"

рднрдХ्рддि рдХाрд▓ рдоें рдиाрд░ी рдЬрди-рдЬीрд╡рди рдХे рд▓िрдП рдЗрддрдиी рддिрд░рд╕्рдХृрдд, рдХ्рд╖ुрдж्рд░ рдФрд░ рдЙрдкेрдХ्рд╖िрдд рдмрди рдЧрдпी рдеी рдХि рдХрдмीрд░, рд╕ूрд░, рддुрд▓рд╕ी рдЬैрд╕े рдорд╣ाрди рдХрд╡िрдпों рдиे рдЙрд╕рдХी рд╕ंрд╡ेрджрдиा рдФрд░ рд╕рд╣ाрдиुрднूрддि рдоें рджो рд╢рдм्рдж рддрдХ рдирд╣ीं рдХрд╣े। рдХрдмीрд░ рдиे рдиाрд░ी рдХो 'рдорд╣ाрд╡िрдХाрд░', 'рдиाрдЧिрди' рдЖрджि рдХрд╣рдХрд░ рдЙрд╕рдХी рдШोрд░ рдиिрди्рджा рдХी। рддुрд▓рд╕ी рдиे рдиाрд░ी рдХो рдЧँрд╡ाрд░, рд╢ूрдж्рд░, рдкрд╢ु рдХे рд╕рдоाрди рддाрдб़рди рдХा рдЕрдзिрдХाрд░ी рдХрд╣ा-

'рдвोрд▓ рдЧँрд╡ाрд░ рд╢ूрдж्рд░ рдкрд╢ु рдиाрд░ी, 
рдпे рд╕рдм рддाрдб़рди рдХे рдЕрдзिрдХाрд░ी।'

рдЖрдзुрдиिрдХ рдиाрд░ी- рдЖрдзुрдиिрдХ рдХाрд▓ рдХे рдЖрддे-рдЖрддे рдиाрд░ी рдЪेрддрдиा рдХा рднाрд╡ рдЙрдд्рдХृрд╖्рдЯ рд░ूрдк рд╕े рдЬाрдЧ्рд░рдд рд╣ुрдЖ। рдпुрдЧ-рдпुрдЧ рдХी рджाрд╕рддा рд╕े рдкीрдб़िрдд рдиाрд░ी рдХे рдк्рд░рддि рдПрдХ рд╡्рдпाрдкрдХ рд╕рд╣ाрдиुрднूрддिрдкूрд░्рдг рджृрд╖्рдЯिрдХोрдг рдЕрдкрдиाрдпा рдЬाрдиे рд▓рдЧा। рдмंрдЧाрд▓ рдоें рд░ाрдЬा рд░ाрдордоोрд╣рди рд░ाрдп рдФрд░ рдЙрдд्рддрд░ рднाрд░рдд рдоें рдорд╣рд░्рд╖ि рджрдпाрдирди्рдж рд╕рд░рд╕्рд╡рддी рдиे рдиाрд░ी рдХो рдкुрд░ुрд╖ों рдХे рдЕрдиाрдЪाрд░ рдХी рдЫाрдпा рд╕े рдоुрдХ्рдд рдХрд░рдиे рдХो рдХ्рд░ाрди्рддि рдХा рдмिрдЧुрд▓ рдмрдЬाрдпा। рдЕрдиेрдХ рдХрд╡िрдпों рдХी рд╡ाрдгी рднी рдЗрди рджुःрдЦी рдиाрд░िрдпों рдХी рд╕рд╣ाрдиुрднूрддि рдХे рд▓िрдП рдЕрд╡рд▓ोрдХрдиीрдп рд╣ै। рдХрд╡िрд╡рд░ рд╕ुрдоिрдд्рд░ाрдирди्рджрди рдкрди्рдд рдиे рддीрд╡्рд░ рд╕्рд╡рд░ рдоें рдиाрд░ी рд╕्рд╡рддрди्рдд्рд░рддा рдХी рдоाँрдЧ рдХी-

рдоुрдХ्рдд рдХрд░ो рдиाрд░ी рдХो рдоाрдирд╡, рдЪिрд░ рд╡рди्рджिрдиी рдиाрд░ी рдХो। 
рдпुрдЧ-рдпुрдЧ рдХी рдиिрд░्рдордо рдХाрд░ा рд╕े, рдЬрдирдиी, рд╕рдЦि, рдк्рдпाрд░ी рдХो ॥"

рдЖрдзुрдиिрдХ рдпुрдЧ рдоें рдиाрд░ी рдХो рд╡िрд▓ाрд╕िрдиी рдФрд░ рдЕрдиुрдЪрд░ी рдХे рд╕्рдеाрди рдкрд░ рджेрд╡ी, рдоाँ, рд╕рд╣рдЪрд░ी рдФрд░ рдк्рд░ेрдпрд╕ी рдХे рдЧौрд░рд╡рдкूрд░्рдг рдкрдж рдк्рд░ाрдк्рдд рд╣ुрдП। рдиाрд░िрдпों рдиे рд╕ाрдоाрдЬिрдХ, рдзाрд░्рдоिрдХ, рд░ाрдЬрдиैрддिрдХ рдПрд╡ं рд╕ाрд╣िрдд्рдпिрдХ рд╕рднी рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдоें рдЖрдЧे рдмрдв़рдХрд░ рдХाрд░्рдп рдХिрдпा। рд╡िрдЬрдпрд▓рдХ्рд╖्рдоी рдкрдг्рдбिрдд, рдХрдорд▓ा рдиेрд╣рд░ू, рд╕ुрдЪेрддा рдХृрдкрд▓ाрдиी, рд╕рд░ोрдЬिрдиी рдиाрдпрдбू, рдЗрди्рджिрд░ा рдЧाँрдзी, рд╕ुрднрдж्рд░ा рдХुрдоाрд░ी рдЪौрд╣ाрди, рдорд╣ाрджेрд╡ी рд╡рд░्рдоा рдЖрджि рдХे рдиाрдо рд╡िрд╢ेрд╖ рд╕рдо्рдоाрдирдкूрд░्рдг рд╣ैं।

'рд╕्рд╡рддрди्рдд्рд░рддा рдк्рд░ाрдк्рддि рдХे рдкрд╢्рдЪाрдд् рднाрд░рдд рдиे рдиाрд░िрдпों рдХी рд╕्рдеिрддि рд╕ुрдзाрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдЕрдиेрдХ рдк्рд░рдпрдд्рди рдХिрдпे рд╣ैं। рд╣िрди्рджू рд╡िрд╡ाрд╣ рдФрд░ рдХाрдиूрди рдоें рд╕ुрдзाрд░ рдХрд░рдХे рдЙрд╕рдиे рдиाрд░ी рдФрд░ рдкुрд░ुрд╖ рдХो рд╕рдоाрди рднूрдоि рдкрд░ рд▓ाрдХрд░ рдЦрдб़ा рдХрд░ рджिрдпा। рджрд╣ेрдЬ рд╡िрд░ोрдзी рдХाрдиूрди рдмрдиाрдХрд░ рдЙрд╕рдиे рдиाрд░ी рдХी рд╕्рдеिрддि рдоें рдФрд░ рднी рд╕ुрдзाрд░ рдХрд░ рджिрдпा। рд▓ेрдХिрди рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдПрд╡ं рдЖрд░्рдеिрдХ рд╕्рд╡рддрди्рдд्рд░рддा рдиे рдЙрд╕े рднोрдЧрд╡ाрдж рдХी рдУрд░ рдк्рд░ेрд░िрдд рдХिрдпा рд╣ै। рдЖрдзुрдиिрдХрддा рдХे рдоोрд╣ рдоें рдкрдбрдХрд░ рд╡рд╣ рдЖрдЬ рдкрддрди рдХी рдУрд░ рдЬा рд░рд╣ी рд╣ै।

рдЙрдкрд╕ंрд╣ाрд░- рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рдЙрдкрд░्рдпुрдХ्рдд рд╡рд░्рдгрди рд╕े рд╣рдоें рд╡ैрджिрдХ рдХाрд▓ рд╕े рд▓ेрдХрд░ рдЖрдЬ рддрдХ рдиाрд░ी рдХे рд╡िрд╡िрдз рд░ूрдкों рдФрд░ рд╕्рдеिрддिрдпों рдХा рдЖрднाрд╕ рдоिрд▓ рдЬाрддा рд╣ै। рд╡ैрджिрдХ рдХाрд▓ рдХी рдиाрд░ी рдиे рд╢ौрд░्рдп, рдд्рдпाрдЧ, рд╕рдорд░्рдкрдг, рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рдПрд╡ं рд╢рдХ्рддि рдЖрджि рдХा рдЖрджрд░्рд╢ рдк्рд░рд╕्рддुрдд рдХिрдпा। рдкूрд░्рд╡ рдордз्рдпрдХाрд▓ рдХी рдиाрд░ी рдиे рдЗрди्рд╣ीं рдЧुрдгों рдХा рдЕрдиुрд╕рд░рдг рдХрд░ рдЕрдкрдиे рдЕрд╕्рддिрдд्рд╡ рдХो рд╕ुрд░рдХ्рд╖िрдд рд░рдЦा। рдЙрдд्рддрд░-рдордз्рдпрдХाрд▓ рдоें рдЕрд╡рд╢्рдп рдиाрд░ी рдХी рд╕्рдеिрддि рджрдпрдиीрдп рд░рд╣ी, рдкрд░рди्рддु рдЖрдзुрдиिрдХ рдХाрд▓ рдоें рдЙрд╕рдиे рдЕрдкрдиी рдЦोрдИ рд╣ुрдИ рдк्рд░рддिрд╖्рдаा рдХो рдкुрдиः рдк्рд░ाрдк्рдд рдХрд░ рд▓िрдпा рд╣ै। рдЙрдкрдиिрд╖рдж, рдкुрд░ाрдг, рд╕्рдоृрддि рддрдеा рд╕рдо्рдкूрд░्рдг рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдоें рдиाрд░ी рдХी рдорд╣рдд्рддा рдЕрдХ्рд╖ुрдг्рдг рд╣ै। рд╡ैрджिрдХ рдпुрдЧ рдоें рд╢िрд╡ рдХी рдХрд▓्рдкрдиा рд╣ी 'рдЕрд░्рдж्рдз рдиाрд░ीрд╢्рд╡рд░' рд░ूрдк рдоें рдХी рдЧрдпी। рдордиु рдиे рдк्рд░ाрдЪीрди рднाрд░рддीрдп рдиाрд░ी рдХे рдЖрджрд░्рд╢ рдПрд╡ं рдорд╣ाрди рд░ूрдк рдХी рд╡्рдпंрдЬрдиा рдХी рд╣ै। "рдпрдд्рд░ рдиाрд░्рдпрд╕्рддु рдкूрдЬ्рдпрди्рддे рд░рдорди्рддे рддрдд्рд░ рджेрд╡рддा....." рдЕрд░्рдеाрдд् рдЬрд╣ाँ рдкрд░ рд╕्рдд्рд░िрдпों рдХा рдкूрдЬрди рд╣ोрддा рд╣ै рд╡рд╣ाँ рджेрд╡рддा рдиिрд╡ाрд╕ рдХрд░рддे рд╣ैं। рдЬрд╣ाँ рд╕्рдд्рд░िрдпों рдХा рдЕрдиाрджрд░ рд╣ोрддा рд╣ै, рд╡рд╣ाँ рдиिрдпोрдЬिрдд рд╣ोрдиे рд╡ाрд▓ी рдХ्рд░िрдпाрдПँ рдиिрд╖्рдлрд▓ рд╣ो рдЬाрддी рд╣ैं। рд╕्рдд्рд░ी рдЕрдиेрдХ рдХрд▓्рдпाрдг рдХा рднाрдЬрди рд╣ै। рд╡рд╣ рдкूрдЬा рдХे рдпोрдЧ्рдп рд╣ै। рд╕्рдд्рд░ी рдШрд░ рдХी рдЬ्рдпोрддि рд╣ै। рд╕्рдд्рд░ी рдЧृрд╣ рдХी рд╕ाрдХ्рд╖ाрдд् рд▓рдХ्рд╖्рдоी рд╣ै। рдпрдж्рдпрдкि рднोрдЧрд╡ाрдж рдХे рдЖрдХрд░्рд╖рдг рдоें рдЖрдзुрдиिрдХ рдиाрд░ी рдкрддрди рдХी рдУрд░ рдЬा рд░рд╣ी рд╣ै, рд▓ेрдХिрди рднाрд░рдд рдХे рдЬрди-рдЬीрд╡рди рдоें рдпрд╣ рдкрд░рдо्рдкрд░ा рдк्рд░рддिрд╖्рдаिрдд рдирд╣ीं рд╣ो рдкाрдпी рд╣ै। рдЖрд╢ा рд╣ै рднाрд░рддीрдп рдиाрд░ी рдХा рдЙрдд्рдеाрди рднाрд░рддीрдп рд╕ंрд╕्рдХृрддि рдХी рдкрд░िрдзि рдоें рд╣ो। рд╡рд╣ рдкрд╢्рдЪिрдо рдХी рдиाрд░ी рдХा рдЕрдиुрдХрд░рдг рди рдХрд░рдХे рдЕрдкрдиी рдоौрд▓िрдХрддा рдХा рдкрд░िрдЪрдп рджे।

рд╕рдоाрдЬ рдоें рдиाрд░ी рдХा рд╕्рдеाрди рд╡िрд╖рдп рдкрд░ 200-250 рд╢рдм्рджों рдоें рд╕ाрд░рдЧрд░्рднिрдд рдиिрдмंрдз рд▓िрдЦिрдП 


рд░ूрдкрд░ेрдЦा- 
рдк्рд░рд╕्рддाрд╡рдиा
рднाрд░рддीрдп рдиाрд░ी рдХा рдЕрддीрдд
рдордз्рдпрдХाрд▓ рдоें рднाрд░рддीрдп рдиाрд░ी
рдЖрдзुрдиिрдХ рдпुрдЧ рдоें рдиाрд░ी
рдкाрд╢्рдЪाрдд्рдп рдк्рд░рднाрд╡ рдПрд╡ं рдЬीрд╡рди-рд╢ैрд▓ी рдоें рдкрд░िрд╡рд░्рддрди
рдЙрдкрд╕ंрд╣ाрд░

1. рдк्рд░рд╕्рддाрд╡рдиा- 
рдЧृрд╣рд╕्рдеी рд░ूрдкी рд░рде рдХे рджो рдкрд╣िрдП рд╣ैं — рдирд░ рдФрд░ рдиाрд░ी। рдЗрди рджोрдиों рдХे рд╕рд╣рдпोрдЧ рд╕े рд╣ी рдЧृрд╣рд╕्рде рдЬीрд╡рди рд╕рдлрд▓ рд╣ोрддा рд╣ै। рдЗрд╕рдоें рдиाрд░ी рдХा рдШрд░ рдХे рдЕंрджрд░ рдФрд░ рдкुрд░ुрд╖ рдХा рдШрд░ рдХे рдмाрд╣рд░ рд╡िрд╢ेрд╖ рдорд╣рдд्рд╡ рд╣ै।
рдЛрд╖िрдпों рдиे рдиाрд░ी рдХो рдЕрдд्рдпंрдд рдЖрджрд░ рдХी рджृрд╖्рдЯि рд╕े рджेрдЦा рд╣ै। рдиाрд░ी рдкुрд░ुрд╖ рдХी рд╕рд╣рдзрд░्рдоिрдгी, рдкрд░ाрдорд░्рд╢рджाрдд्рд░ी, рд╕рд╣ाрдпिрдХा, рдоाрддा рдФрд░ рд╕ेрд╡िрдХा рд╕рднी рд░ूрдкों рдоें рдкूрдЬ्рдп рд╣ै।
рдордиु рдиे рдХрд╣ा рд╣ै —
"рдпрдд्рд░ рдиाрд░्рдпрд╕्рддु рдкूрдЬ्рдпंрддे рд░рдоंрддे рддрдд्рд░ рджेрд╡рддा।"

рдЕрд░्рдеाрдд рдЬрд╣ाँ рдиाрд░िрдпों рдХा рдЖрджрд░ рд╣ोрддा рд╣ै, рд╡рд╣ाँ рджेрд╡рддा рдиिрд╡ाрд╕ рдХрд░рддे рд╣ैं।
рдлिрд░ рднी рднाрд░рдд рдоें рдиाрд░ी рдХी рд╕्рдеिрддि рд╕рдордп-рд╕рдордп рдкрд░ рдЙрддाрд░-рдЪрдв़ाрд╡ рд╕े рдЧुрдЬрд░ी рд╣ै।

2. рднाрд░рддीрдп рдиाрд░ी рдХा рдЕрддीрдд- 
рд╡ेрдж рдФрд░ рдЙрдкрдиिрд╖рджों рдХे рдХाрд▓ рдоें рдиाрд░ी рдХो рдкूрд░्рдг рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рдк्рд░ाрдк्рдд рдеी। рд╡рд╣ рдкुрд░ुрд╖ рдХे рд╕рдоाрди рд╡िрдж्рдпा рдк्рд░ाрдк्рдд рдХрд░ рд╢ाрд╕्рдд्рд░ाрд░्рде рдХрд░рддी рдеी।
рдЙрджाрд╣рд░рдг:
рдЧाрд░्рдЧी рдФрд░ рдоैрдд्рд░ेрдпी рд╡िрджुрд╖ी рдиाрд░िрдпाँ рдеीं।
рднाрд░рддी, рдоंрдбрди рдоिрд╢्рд░ рдХी рдкрдд्рдиी, рд╕्рд╡рдпं рджाрд░्рд╢рдиिрдХ рдеीं।
рдХैрдХेрдпी рдпुрдж्рдзрднूрдоि рдоें рдЬाрдиे рд╡ाрд▓ी рд╡ीрд░ांрдЧрдиा рдХे рд░ूрдк рдоें рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рд╣ै।
рдк्рд░ाрдЪीрди рдХाрд▓ рдоें рдиाрд░ी рдХो рд╡िрд╡ाрд╣ рдХा рдЕрдзिрдХाрд░, рд╢िрдХ्рд╖ा рдХा рдЕрд╡рд╕рд░ рдФрд░ рд╕्рд╡рддंрдд्рд░ рдиिрд░्рдгрдп рдХी рдЕрдиुрдорддि рдк्рд░ाрдк्рдд рдеी। рд╡рд╣ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдФрд░ рдзाрд░्рдоिрдХ рджोрдиों рдХाрд░्рдпों рдоें рд╕рдХ्рд░िрдп рднाрдЧ рд▓ेрддी рдеी।

3. рдордз्рдпрдХाрд▓ рдоें рднाрд░рддीрдп рдиाрд░ी- 
рдордз्рдпрдХाрд▓ рдоें рдиाрд░ी рдХी рд╕्рдеिрддि рдЕрдд्рдпंрдд рджрдпрдиीрдп рд╣ो рдЧрдИ। рдоुрд╕рд▓рдоाрдиों рдХे рдЖрдХ्рд░рдордг рдФрд░ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдкрд░рддंрдд्рд░рддा рдХे рдХाрд░рдг рд╕्рдд्рд░िрдпों рдХी рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рдирд╖्рдЯ рд╣ो рдЧрдИ।
рдмाрд▓ рд╡िрд╡ाрд╣, рдкрд░्рджा рдк्рд░рдеा, рдФрд░ рд╕рддी рдк्рд░рдеा рдХा рдк्рд░рдЪрд▓рди рд╣ुрдЖ।
рд╢िрдХ्рд╖ा рдФрд░ рд╕рдоाрдЬ рдоें рдиाрд░ी рдХी рднूрдоिрдХा рд╕ीрдоिрдд рд╣ो рдЧрдИ।
рдЧुрдк्рдд рдЬी рдиे рдиाрд░ी рдХी рдЗрд╕ рд╕्рдеिрддि рдкрд░ рдХрд╣ा —

"рдЕрдмрд▓ा рдЬीрд╡рди рд╣ाрдп рддुрдо्рд╣ाрд░ी рдпрд╣ी рдХрд╣ाрдиी,
рдЖंрдЪрд▓ рдоें рд╣ै рджूрдз рдФрд░ рдЖँрдЦों рдоें рдкाрдиी।"

рдиाрд░ी рдкुрд░ुрд╖ рдХी рджाрд╕ी рдмрдирдХрд░ рд░рд╣ рдЧрдИ рдФрд░ рд╕рдоाрдЬ рдоें рдЙрд╕рдХा рдЕрд╕्рддिрдд्рд╡ рд▓рдЧрднрдЧ рд╡िрд▓ुрдк्рдд рд╣ो рдЧрдпा।

4. рдЖрдзुрдиिрдХ рдпुрдЧ рдоें рдиाрд░ी- рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬों рдХे рдЖрдЧрдорди рдФрд░ рд╢िрдХ्рд╖ा рдХे рдк्рд░рд╕ाрд░ рд╕े рдиाрд░ी рдЪेрддрдиा рдХा рдЙрджрдп рд╣ुрдЖ।
рд░ाрдЬा рд░ाрдордоोрд╣рди рд░ाрдп, рдИрд╢्рд╡рд░рдЪंрдж्рд░ рд╡िрдж्рдпाрд╕ाрдЧрд░, рдФрд░ рдорд╣рд░्рд╖ि рджрдпाрдиंрдж рд╕рд░рд╕्рд╡рддी рдЬैрд╕े рд╕рдоाрдЬ рд╕ुрдзाрд░рдХों рдиे рд╕рддी рдк्рд░рдеा, рдмाрд▓ рд╡िрд╡ाрд╣ рдЖрджि рдХुрд░ीрддिрдпों рдХे рд╡िрд░ुрдж्рдз рдЖंрджोрд▓рди рдЪрд▓ाрдП। рдорд╣ाрдд्рдоा рдЧांрдзी рдиे рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рд╕ंрдЧ्рд░ाрдо рдоें рдиाрд░ी рдХो рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рд╕ेрд╡ा рдоें рдЖрдЧे рд▓ाрдпा।
рдЕрдм рдиाрд░ी рд╢िрдХ्рд╖िрдд, рд╕्рд╡ाрд╡рд▓ंрдмी рдФрд░ рдЖрдд्рдордиिрд░्рднрд░ рд╣ो рдЪुрдХी рд╣ै।
рд╡рд╣ рдбॉрдХ्рдЯрд░, рдЗंрдЬीрдиिрдпрд░, рд╡рдХीрд▓, рдЕрдз्рдпाрдкिрдХा, рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ, рдЬрдЬ, рдкुрд▓िрд╕ рдЕрдзिрдХाрд░ी рдФрд░ рдпрд╣ाँ рддрдХ рдХि рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рддрдХ рдмрди рдЪुрдХी рд╣ै।
рдЙрджाрд╣рд░рдг:
рд╢्рд░ीрдорддी рдЗंрджिрд░ा рдЧांрдзी — рднाрд░рдд рдХी рдкрд╣рд▓ी рдорд╣िрд▓ा рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी।
рд╢्рд░ीрдорддी рд╡िрдЬрдпрд▓рдХ्рд╖्рдоी рдкंрдбिрдд — рд╕ंрдпुрдХ्рдд рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рдорд╣ाрд╕рднा рдХी рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ा।

рдЖрдЬ рдиाрд░ी рдХो рд╕ंрдкрдд्рддि рдоें рдЕрдзिрдХाрд░, рд╢िрдХ्рд╖ा рдоें рдЕрд╡рд╕рд░ рдФрд░ рд╕рдоाрдЬ рдоें рд╕рдоाрди рд╕्рдеाрди рдк्рд░ाрдк्рдд рд╣ै।

5. рдкाрд╢्рдЪाрдд्рдп рдк्рд░рднाрд╡ рдПрд╡ं рдЬीрд╡рди-рд╢ैрд▓ी рдоें рдкрд░िрд╡рд░्рддрди- рдкрд╢्рдЪिрдоी рд╕рдн्рдпрддा рдХे рдк्рд░рднाрд╡ рд╕े рднाрд░рддीрдп рдиाрд░ी рдХे рдЬीрд╡рди рдоें рдмрдб़े рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рдЖрдП рд╣ैं। рдХрдИ рдиाрд░िрдпाँ рднौрддिрдХрддा рдФрд░ рдлैрд╢рди рдХी рдУрд░ рдЭुрдХाрд╡ рд░рдЦрддी рд╣ैं।
рдХрд╡ि рдкंрдд рдиे рдЪेрддाрдпा рд╣ै —

"рддुрдо рд╕рдм рдХुрдЫ рд╣ो рдлूрд▓, рд▓рд╣рд░, рд╡िрд╣рдЧी, рддिрддрд▓ी, рдорд░्рдЬाрд░ी,
рдЖрдзुрдиिрдХे! рдХुрдЫ рдирд╣ीं рдЕрдЧрд░ рд╣ो, рддो рдХेрд╡рд▓ рддुрдо рдиाрд░ी।"

рд▓ेрдЦिрдХा рдк्рд░ेрдордХुрдоाрд░ी ‘рджिрд╡ाрдХрд░’ рдиे рдХрд╣ा рд╣ै —

"рдЖрдзुрдиिрдХ рдиाрд░ी рдиे рдмрд╣ुрдд рдХुрдЫ рдк्рд░ाрдк्рдд рдХिрдпा рд╣ै, 
рдкрд░ंрддु рдЙрд╕рдХे рднीрддрд░ рдХा рдХुрд╕ंрд╕्рдХाрд░ рдирд╣ीं рдмрджрд▓ा рд╣ै।"

рдЕрддः рдЖрдзुрдиिрдХ рдиाрд░ी рдХो рдЖрдд्рдорд╕ंрдпрдо, рд╕ंрд╕्рдХाрд░ рдФрд░ рд╕ाрджрдЧी рдмрдиाрдП рд░рдЦрдиी рдЪाрд╣िрдП।

6. рдЙрдкрд╕ंрд╣ाрд░
рдиाрд░ी рднाрд░рддीрдп рд╕ंрд╕्рдХृрддि рдХी рдЖрдзाрд░рд╢िрд▓ा рд╣ै। рдпрджि рд╡рд╣ рдЕрдкрдиी рднाрд░рддीрдпрддा, рдорд░्рдпाрджा рдФрд░ рд╕ाрджрдЧी рдмрдиाрдП рд░рдЦे рддो рд╕рдоाрдЬ рдХी рджिрд╢ा рд╕рд╣ी рд░рд╣ेрдЧी।
рдЙрд╕े рдЖрдд्рдорд╡िрд╢्рд╡ाрд╕, рд╢िрдХ्рд╖ा рдФрд░ рдпोрдЧ्рдпрддा рд╕े рдЕрдкрдиे рдЕрдзिрдХाрд░ों рдХे рдк्рд░рддि рд╕рдЬрдЧ рд░рд╣рдиा рдЪाрд╣िрдП।
рдХрд╡ि рдк्рд░рд╕ाрдж рдиे рдиाрд░ी рдХे рдкрд╡िрдд्рд░ рд░ूрдк рдХो рдирдорди рдХрд░рддे рд╣ुрдП рдХрд╣ा рд╣ै —

"рдиाрд░ी! рддुрдо рдХेрд╡рд▓ рд╢्рд░рдж्рдзा рд╣ो, рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рд░рдЬрдд-рдирдн-рдкрдЧ-рддрд▓ рдоें,
рдкीрдпूрд╖-рд╕्рд░ोрдд-рд╕ी рдмрд╣ा рдХрд░ो, рдЬीрд╡рди рдХे рд╕ुрди्рджрд░ рд╕рдорддрд▓ рдоें।"

рднाрд░рддीрдп рд╕рдоाрдЬ рдоें рдиाрд░ी рдХा рд╕्рдеाрди рдкрд░ рдиिрдмрди्рдз pdf 



Class 11th hindi Paper Ardhvarshik Pariksha 2025 Pdf

Subject (рд╡िрд╖рдп)

Download Link (рд▓िंрдХ)

рд╣िंрджी ( Social Science)

Click Here

рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬी ( Social Science)

Click Here

рдЧрдгिрдд (Math)

Click Here

рд╡िрдЬ्рдЮाрди ( Social Science)

Click Here

рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╡िрдЬ्рдЮाрди (Social  Social Science)

Click Here

рд╕ंрд╕्рдХृрдд ( Sanskrit )

Click Here


MP Board рдХी рдЬाрдирдХाрд░ी рд╕рдмрд╕े рдкрд╣рд▓े рдкाрдиे рдХे рд▓िрдП Social Media рдоें рдЬुрдб़े

Platform / Page

Join Link

Join Telegram Channel

Click Here

Join Instagram Channel

Click Here

Join YouTube Channel

Click Here

Join Home Page

Click Here

 


FAQ (Frequently Asked Questions)


Q1. рднाрд░рддीрдп рд╕рдоाрдЬ рдоें рдиाрд░ी рдХो рдХ्рдпा рд╕्рдеाрди рдк्рд░ाрдк्рдд рд╣ै?
ЁЯСЙ рдиाрд░ी рдХो рднाрд░рддीрдп рд╕рдоाрдЬ рдоें рдкूрдЬрдиीрдп рдФрд░ рд╕рдо्рдоाрдирдиीрдп рд╕्рдеाрди рдк्рд░ाрдк्рдд рд╣ै। рд╡рд╣ рдкрд░िрд╡ाрд░ рдФрд░ рд╕рдоाрдЬ рдХी рдЖрдзाрд░рд╢िрд▓ा рд╣ै।

Q2. рдк्рд░ाрдЪीрди рдХाрд▓ рдоें рдиाрд░ी рдХी рд╕्рдеिрддि рдХैрд╕ी рдеी?
ЁЯСЙ рдк्рд░ाрдЪीрди рдХाрд▓ рдоें рдиाрд░ी рдХो рдЙрдЪ्рдЪ рд╕्рдеाрди рдк्рд░ाрдк्рдд рдеा। рд╡рд╣ рд╢िрдХ्рд╖िрдд рдФрд░ рд╕्рд╡рддंрдд्рд░ рдеी।

Q3. рдордз्рдпрдХाрд▓ рдоें рдиाрд░ी рдХी рд╕्рдеिрддि рдХ्рдпों рдЧिрд░ рдЧрдИ?
ЁЯСЙ рдкрд░्рджा рдк्рд░рдеा, рд╕рддी рдк्рд░рдеा рдФрд░ рд╢िрдХ्рд╖ा рдкрд░ рд░ोрдХ рдЬैрд╕ी рдХुрд░ीрддिрдпों рдХे рдХाрд░рдг рдиाрд░ी рдХी рд╕्рдеिрддि рдХрдордЬोрд░ рд╣ो рдЧрдИ।

Q4. рдЖрдзुрдиिрдХ рдХाрд▓ рдоें рдиाрд░ी рдиे рдХ्рдпा рдк्рд░рдЧрддि рдХी рд╣ै?
ЁЯСЙ рдЖрдЬ рдиाрд░ी рд╣рд░ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рдкुрд░ुрд╖ों рдХे рд╕рдоाрди рдХाрд░्рдп рдХрд░ рд░рд╣ी рд╣ै — рд░ाрдЬрдиीрддि, рд╢िрдХ्рд╖ा, рд╡िрдЬ्рдЮाрди рдФрд░ рдЦेрд▓ рддрдХ।

Q5. рдиाрд░ी рд╕рд╢рдХ्рддिрдХрд░рдг рдХे рд▓िрдП рдХौрди-рдХौрди рд╕ी рд╕рд░рдХाрд░ी рдпोрдЬрдиाрдПँ рд╣ैं?
ЁЯСЙ “рдмेрдЯी рдмрдЪाрдУ, рдмेрдЯी рдкрдв़ाрдУ”, “рдорд╣िрд▓ा рд╣ेрд▓्рдкрд▓ाрдЗрди”, “рдЙрдЬ्рдЬ्рд╡рд▓ा рдпोрдЬрдиा”, “рд▓ाрдбрд▓ी рдмрд╣рдиा рдпोрдЬрдиा” рдЖрджि।

Q6. рдиाрд░ी рд╕рд╢рдХ्рддिрдХрд░рдг рдХ्рдпों рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ै?
ЁЯСЙ рдХ्рдпोंрдХि рд╕рд╢рдХ्рдд рдиाрд░ी рд╣ी рд╕рд╢рдХ्рдд рдкрд░िрд╡ाрд░, рд╕рдоाрдЬ рдФрд░ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рдХा рдиिрд░्рдоाрдг рдХрд░рддी рд╣ै।

Post a Comment

0Comments

Post a Comment (0)